ხელოვნებათმცოდნეობის განყოფილება

ქრისტიანული წიგნის გაფორმების შესწავლის გაზრდილმა ინტერესმა თანა¬მე¬დ¬რო-ვე ხელო¬¬ვნე¬ბათ¬მცოდნეობით მეცნიერებაში თავიდანვე დააყენა ქართული ხელნაწერი წი¬გნის ხელოვნების კვლევის საკითხი. ქართული წიგნის ხელოვნება (უმდიდრესი მა-სა¬ლის მიუხედავად) დღესდღეობით ქართული ხელოვნების ყველაზე ნაკლებად შე-სწა¬ვ¬ლი¬ლი სფეროა. ამდენად, კ.კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში ხე¬ლო¬ვნებათმცოდნეობის განყოფილების დაარსება 2010 წელს ამ ნაკლის გამოსწორების ყვე¬ლაზე ოპტიმალური სა¬შუა¬ლებაა.

უპირველეს ამოცანად გვესახება ხელნაწერებში ჩართულ მინიატურათა კორპუსის შე¬დგენა და მისი გამოსაცემად მომზადება.

განყოფილების თანამშრომელთა ამოცანაა მხატვრულ და პა¬ლე¬ოგრა¬ფი¬ულ მასა-ლა¬ზე დაყრდნობით, ქრონოლოგიურ ჭრილში სხვადასხვა სკრიპტორიუმების სა-ქმიანობის გა¬მო¬კლვევა, მათი მხატვრული თავისებურებებისა და კავშირების შე¬სწა¬ვ-ლა. ხე¬ლ¬ნა¬წ¬ე¬რ¬თა მინიატურები უნდა შევისწავლოთ მხატვრული ფორმის ევო¬ლუ¬ცი¬ის კონტექსტში, მხა¬ტვრული პრინციპების გათვალისწინებით; განსაკუთრებული ყუ¬რა¬-დღება ექცევა ტე¬ქ¬ს¬ტისა და გაფორმების კომპოზიციური ურთი¬ერთ¬მი¬მა¬რთების საკითხზე, მხატვრისა და გა¬დამწერის ურთიერთანამშრომლობაზე, სტილის გა-ნვითარების საერთო ხაზსა და მხატვრული ტრადიციის მდგრადობაზე.

აუცილებელია მჭიდრო კავშირის დამყარება იმ სამეცნიერო ცენტრებთან რო¬მლე¬ბ-იც ქართულ დასურათებულ ხელნაწერებს ფლობენ; ასევე საჭიროა მუდმივი კო¬ნტა¬ქ-ტი იმ უცხოელ მეცნიერებთან, რომლებიც ამ სფეროში მუშაობენ. სავალდებულოა მა¬¬¬თი ახალი ნაშრომების მოძიება და კვლევებში გათვალისწინება; ასევე მჭიდრო ურთი¬ერთობა ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის სხვა დეპარტა¬მენტებთან.

თანამშრომელთა კვალიფიკაციის ამაღლების მიზნით აუცილებელია მოკლევადიან გრა¬ნტებსა და უცხოურ საკვლევ პროექტებში მონაწილეობაც.

 

ამდენად, გამოვყოფთ დეპარტამენტის მუშაობის ძირითად ასპექტებს და მიმართულებებს:

1)       შუა  საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნის  მხატვრული შემკულობისა და ქართული დამწერლობის საკითხები:

2)       ორნამენტული მორთულობისა  და მინიატიურული მხატვრობის შესწავლა ბიზანტიური და ირანული წიგნის ხელოვნებასთნ ურთიერთმიმართებაში ნაციონალური თავისებურებების გამოვლენით.

3)     ქართული ანბანის  გრაფიკული განვითარება ხელნაწერების, ისტორიული დოკუმენტებისა და ეპიგრაფიკული ძეგლების მიხედვით.

4)     ქართული ანბანის გრაფიკული საფუძვლების კვლევა ფინიკიურ,ბერძნულ და სომხურ გრაფიკულ სისტემებთან შედარებთი ანალიზის საფუძველზე

5)     XV-XIX საუკუნეების ქართული ისტორიული დოკუმენტების მხატვრული გაფორმების კვლევა. მისი, როგორც მხატვრულ–კულტურული ფენომენის შესწავლა ქართული კულტურისა და აღმოსავლური, დასავლური სახვითი ხელოვნების კონტექსტში;

6)     მხატვრულად გაფორმებული საერო და სასულიერო ქართული ხელნაწერების და თანადროული  ქართული სახვითი ხელოვნების სხვადასხვა დარგის ურთიერთიმართების საკითხების კვლევა.

7)     საკულტო დანიშნულების  ქართულ ხელნაწერთა მხატვრული გაფორმების შესწავლა (IX-XIX სს); ძირითადი მიმართულება: XVI-XIX საუკუნეების საკულტო მინიატურა და მისი მიმართება სპარსულ მინიატურასთან, ასევე პოსტბიზანტიურ და დასავლეთევროპულ მხატვრულ-გამომსახველობით ტრადიციებთან, ამ პერიოდის ქართულ მინიატურაში უცხოური ხელოვნების გავლენების ფორმა და ტრანსფორმაცია თანადროული  მხატვრულ-კულტურული და ისტორიული ფაქტორების გათვალისწინებით. ასევე, სხვადასხვა დროის ქართული ხელნაწერი წიგნის და თანადროული ქართული სახვითი ხელოვნების სხვა დარგების ურთიერთიმართების საკითხები.

8)     მონაცემთა ბაზების შედგენა და ციფრული ჰუმანიტარიის განვითარება.

 

 

 

 

 

 

თანამშრომლები:

განყოფილების უფროსი-მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი ქავთარია ნინო
მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი მაჭავარიანი ელენე
 მეცნიერ-თანამშრომელი ციციშვილი ნინო
 მეცნიერ-თანამშრომელი ედიშერაშვილი ეთერი